भवानी भट्ट/ टोकियो,
जापानको ओदाइबामा गैरआवासीय नेपाली संघ (NRNA) Japan को आयोजनामा सम्पन्न १५ औ नेपाल फेस्टिभल फेरि यो पटक पनि नेपाली कला, संस्कृति, भाषा, खानपान, पर्यटन र व्यवसायलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमाझ चिनाउने अवसर बन्यो। हजारौं नेपाली तथा जापानी नागरिकको सहभागिता, सांस्कृतिक प्रस्तुति, नेपाली परिकार, उद्यमीहरूको सक्रियता र स्वयंसेवकको अथक मेहनतले कार्यक्रमलाई सफल बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। सीमित स्रोत, ठूलो जिम्मेवारी र महिनौंको तयारीबिना यति ठूलो कार्यक्रम सम्भव हुँदैन। त्यसैले आयोजक, स्वयंसेवक, प्रायोजक तथा सहयोगी सबै हार्दिक धन्यवादका पात्र छन्।
तर कुनै पनि कार्यक्रमको सफलता स्टेजको भव्यता, कलाकारको संख्या वा दर्शकको भीडले मात्र मापन हुँदैन। कार्यक्रम सकिएपछि त्यसले समुदाय र समाजमा कस्तो सन्देश छोड्यो भन्ने कुरा अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
यस वर्षको फेस्टिभलमा पनि,झैझगडा, महिलामाथि भएको दुर्व्यवहार, अभद्र व्यवहार, राजनीतिक विवाद तथा नेपालबाट आएका केही अतिथि नेताहरूका अभिव्यक्तिबारे व्यापक चर्चा भयो। यस्ता घटनाले महिनौंको मेहनत, स्वयंसेवकहरूको समर्पण र कार्यक्रमको सकारात्मक उद्देश्यलाई नै ओझेलमा पार्ने काम गर्छन्। एउटा नकारात्मक घटनाले सयौं सकारात्मक प्रयासमाथि प्रश्नचिह्न खडा गरिदिन्छ।
यदि यस्ता प्रश्न वर्षैपिच्छे उठिरहेका छन् भने अब दोष केवल एउटा व्यक्ति, एउटा संस्था वा एउटा घटनामाथि थोपरेर उम्किने अवस्था छैन। यो हाम्रो सामूहिक व्यवहार, संस्कार, नेतृत्व, व्यवस्थापन र जिम्मेवारीबोधमाथिको प्रश्न हो। आत्मसमीक्षा गर्ने साहस नै सुधारको पहिलो आधार हो।
NRNA Japan ले वर्षौंदेखि नेपाल फेस्टिभलमार्फत जापानमा नेपालको पहिचान विस्तार गर्ने महत्वपूर्ण प्रयास गर्दै आएको छ। त्यो प्रयास प्रशंसनीय छ। तर जति ठूलो संस्था, त्यति ठूलो जिम्मेवारी पनि हुन्छ। सुरक्षा व्यवस्थापन, स्पष्ट आचारसंहिता, महिला तथा बालबालिकाका लागि सुरक्षित वातावरण, स्वयंसेवकको प्रभावकारी परिचालन, भीड व्यवस्थापन र विवाद समाधानका संयन्त्रलाई अझ प्रभावकारी बनाउन सकियो भने नेपाल फेस्टिभल अझ उदाहरणीय बन्न सक्छ।
नेपालबाट आउने नेताहरू पनि विदेशमा रहेका नेपालीका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्नुपर्छ। उनीहरूका अभिव्यक्तिले समुदायलाई जोड्ने, सम्मान गर्ने र सकारात्मक सन्देश दिने अपेक्षा गरिन्छ। विदेशको मञ्च दलगत प्रतिस्पर्धाको होइन, नेपालको गरिमा र नेपाली समुदायको प्रतिष्ठा उँचो बनाउने साझा मञ्च हो।
नेपालको दूतावासको भूमिका पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। दूतावास कुनै एक संस्था वा समूहको मात्र नभई सम्पूर्ण नेपाली समुदायको साझा अभिभावक हो। आयोजक, स्थानीय निकाय र समुदायबीच आवश्यक समन्वय, सुरक्षा र मर्यादित वातावरण निर्माणमा यसको सक्रिय भूमिका अझ प्रभावकारी हुन सक्छ।
दर्शकहरूको जिम्मेवारी पनि कम छैन। विदेशमा हामी कुनै दल, संस्था वा समूहभन्दा पहिले नेपाली हौँ। क्षणिक आवेग, मादक पदार्थको दुरुपयोग, अनुशासनहीन व्यवहार वा असहिष्णुताले एउटा कार्यक्रम मात्र होइन, सम्पूर्ण नेपाली समुदायको छविमा असर पार्न सक्छ।
अर्को प्रश्न अझ गम्भीर छ। जापान विश्वकै अनुशासित, कानुनको शासन र सार्वजनिक जिम्मेवारीलाई उच्च प्राथमिकता दिने देशका रूपमा परिचित छ। हामी यही देशमा बस्छौँ, यहीँ काम गर्छौँ र यही समाजबाट अवसर पाइरहेका छौँ। त्यसैले जापानबाट भाषा मात्र होइन, अनुशासन, समयको सम्मान, सार्वजनिक मर्यादा र कानुनप्रतिको सम्मान पनि सिक्नुपर्ने होइन र?
जापानमै भारतीय, थाई, कोरियन, भियतनामी, फिलिपिनो लगायत अन्य समुदायका फेस्टिभल पनि नियमित रूपमा आयोजना हुन्छन्। हजारौं मानिस सहभागी हुन्छन्। तर त्यहाँको चर्चा प्रायः संस्कृति, अनुशासन, उत्कृष्ट व्यवस्थापन र समुदायको सकारात्मक योगदानका लागि हुन्छ। हाम्रो चर्चा किन बारम्बार विवादतिर मोडिन्छ? यसको उत्तर अरूमा होइन, हामी आफैंभित्र खोज्नुपर्ने बेला आएको छ।
नेपाल फेस्टिभल हाम्रो संस्कृति प्रदर्शन गर्ने मञ्च हो, हाम्रो कमजोरी प्रदर्शन गर्ने होइन। त्यसैले अब समय आएको छ—आयोजकले व्यवस्थापन अझ सुदृढ बनाउने, नेताहरूले जिम्मेवार अभिव्यक्ति दिने, दूतावासले समन्वयकारी भूमिका अझ प्रभावकारी बनाउने र हामी सबैले अनुशासनलाई संस्कार बनाउने।
अर्को वर्ष नेपाल फेस्टिभलको समाचार झगडा होइन “एकता”, विवाद होइन “व्यवस्था”, दुर्व्यवहार होइन “सम्मान”, र आलोचना होइन “गर्व” बनोस्। त्यही दिन विदेशमा बस्ने नेपाली समुदायले नेपालको वास्तविक परिचय संसारलाई दिएको ठहरिनेछ। जय होस!
